Historia lalki. Dlaczego dzieci j膮 kochaj膮?

Lalki to nieod艂膮czny element dzieci艅stwa! Nie wyobra偶amy sobie bez nich przedszkola, sklepu z zabawkami, czy dziewcz臋cego pokoiku. Chocia偶 zdarzaj膮 si臋 dzieci, kt贸re nie lubi膮 si臋 nimi bawi膰, to jednak wi臋kszo艣ci, zw艂aszcza dziewczynkom, lalki przynosz膮 wiele rado艣ci. Takie ma艂e ludziki pojawi艂y si臋 ju偶 przynajmniej kilka wiek贸w temu. Zanim nasta艂a era plastiku, lalki wykonywano z drewna, wosku, porcelany i r贸偶nego rodzaju tkanin. Dzieci, nawet gdy nie mia艂y lalek, wykorzystywa艂y r贸偶ne przedmioty, kt贸re w zabawie stawa艂y si臋 dziewczynkami lub ch艂opcami. Po dzi艣 dzie艅 trwa fenomen lalek. Spr贸bujmy zatem znale藕膰 odpowied藕 na pytanie, dlaczego dzieci tak kochaj膮 lalki?

 

Niezwyk艂a historia lalki

Lalki s膮 przedmiotami wpisanymi w dzieje ludzko艣ci niezale偶nie od okresu historycznego, czy szeroko艣ci geograficznej. Zmienia si臋 epoka, kultura, moda, a lalki s膮 wci膮偶 obecne i ciesz膮 kolejne pokolenia. Z czego wynika ta niezwyk艂a popularno艣膰?

Pocz膮tki laleklalka

Kiedy dok艂adnie pierwsze lalki ujrza艂y 艣wiat nie wiedzia艂by nawet sam Indiana Jones. Najprawdopodobniej by艂o to ju偶 w pradziejach, a przedmioty te, wykonywane 贸wcze艣nie z surowc贸w organicznych (jak drewno, czy trawa), lub niewypalonej gliny zwyczajnie nie mia艂y mo偶liwo艣ci, aby si臋 zachowa膰 przez tak d艂ugi czas.

Z pewno艣ci膮 by艂y znane przez staro偶ytnych Egipcjan. To w艂a艣nie ze wzgl臋du na tamtejszy suchy klimat mia艂y szans臋 dotrwa膰 do naszych czas贸w. Z okresu 艢redniego Pa艅stwa (2040-1750 p.n.e.) pochodz膮 p艂askie figurki wykonane z deseczek, cz臋sto z wyko艅czeniami wykonanymi farb膮.

Lalki s膮 r贸wnie dobrze znane z wykopalisk archeologicznych na r贸偶nych stanowiskach antycznej Grecji. Terakotowe figurki, czasami o kszta艂tach przypominaj膮cych dzwonek, by艂y zdobione farbami. Zaznaczano na nich rysy twarzy, czy szczeg贸艂y stroju – wzorzyste tkaniny z figurami geometrycznymi lub przedstawieniami zwierz膮t. Na niekt贸rych mo偶na rozpozna膰 pancerze wojownik贸w. Na ich g艂owach cz臋sto zachowa艂y si臋 fryzury z sier艣ci zwierz膮t, nieraz z nawleczonymi kolorowymi paciorkami. Grecy wytwarzali te偶 lalki z ruchomymi ko艅czynami mocowanymi za pomoc膮 drucik贸w. Ju偶 wtedy produkcja lalek odbywa艂a si臋 poza gospodarstwem domowym. Wykorzystanie do ich produkcji hebanu, czy ko艣ci s艂oniowej oraz jedwabne stroje wskazuj膮, 偶e r贸偶nice cenowe musia艂y by膰 ogromne. Przede wszystkim jest to jednak 艣wiadectwo, jak wielkim cieszy艂y si臋 uznaniem.

Bardzo podobne lalki znali Rzymianie. By艂y to cz臋sto postacie 偶o艂nierzy lub modnych kobiet. Wykonane niejednokrotnie z drogich surowc贸w, jak ko艣膰 s艂oniowa, mia艂y ruchome ko艅czyny i realistycznie odwzorowan膮 anatomi臋. Na ich szyjach widzimy naszyjniki, na r臋kach i nogach z艂ote bransoletki. Z ca艂膮 pewno艣ci膮 towarzyszy艂y im pierwotnie zestawy ubra艅 z tkanin. Szczeg贸艂owo艣膰 wykonania fryzur jest tak du偶a, 偶e czasami mo偶na okre艣li膰 czas ich powstania z dok艂adno艣ci膮 do kilku, czasami do kilkunastu lat.

Ma艂e elegantki

Lalki z p贸藕niejszych epok zadziwiaj膮 bogactwem stroj贸w. Pocz膮wszy od 艣redniowiecznych dam i kawaler贸w, przez renesansowe i barokowe falbanki, po bikini w XX wieku. Lalki zawsze nad膮偶a艂y za mod膮, ale nie tylko t膮 z 偶urnali. Pocz膮wszy od XIX wieku popularne sta艂y si臋 ich przedstawienia w strojach ludowych. To w艂a艣nie w ko艅cu tego stulecia powsta艂y pierwsze rosyjskie matrioszki, jeden z symboli swojej ojczyzny.

Kochane i podziwiane

Nies艂abn膮ca popularno艣膰 lalek wynika z psychiki dzieci, kt贸re poznaj膮 艣wiat na艣laduj膮c doros艂ych. Ma艂y Marcus w Rzymie chcia艂 by膰 w przysz艂o艣ci 偶o艂nierzem, a ma艂y Marek z XXI wieku marzy by zosta膰 policjantem. Niezale偶nie od epoki ma艂e dziewczynki chc膮 wyrosn膮膰 na pi臋kne kobiety. Ale lalki to nie tylko zabawki. W najdawniejszym okresie wiele z nich by艂o zwi膮zanych z zabiegami magicznymi. Ubieranie ich w stroje narodowe, to r贸wnie偶 spos贸b propagowania w艂asnej odr臋bno艣ci i patriotyzmu.

 

 

Wsp贸艂czesne lalki to pisanie w艂asnych scenariuszy przez dzieci

Lalki tworz膮 znakomity pomost mi臋dzy 艣wiatem dzieci i doros艂ych, w kt贸ry wplata si臋 r贸wnie偶 rzeczywisto艣膰 ba艣niowa. Najm艂odsze dzieci w zabawie lalkami zazwyczaj na艣laduj膮 najbli偶szych doros艂ych – to, jak mama si臋 nimi opiekuje, jak wykonuje prace domowe, jak rodzic idzie do pracy, za艂atwia r贸偶ne sprawy, a nauczycielka prowadzi zaj臋cia w przedszkolu. Tego wszystkiego dzieci ucz膮 si臋, a poniewa偶 jeszcze nie mog膮 robi膰 tego „naprawd臋”, to na艣laduj膮 doros艂ych w zabawie z lalkami. Robi膮 to naturalnie i z upodobaniem, a my dziwimy si臋, 偶e tak du偶o ju偶 wiedz膮 o 偶yciu spo艂ecznym. Czasem przez zabaw臋 lalkami oswajaj膮 si臋 lub prze偶ywaj膮 nowe i trudne sytuacje, np. wizyt臋 u lekarza, rozw贸d rodzic贸w, przeprowadzk臋… Starsze dziewczynki same wymy艣laj膮 fabu艂臋 zabawy, w kt贸rej lale ubrane w pi臋kne suknie id膮 na bal i prze偶ywaj膮 przygody na wz贸r tych widzianych i s艂yszanych w bajkach.

Dzieci臋ce ma艂e i wielkie emocje

Lalka mo偶e sta膰 si臋 r贸wnie偶 pierwsz膮 przyjaci贸艂k膮 i powierniczk膮 dzieci臋cych sekret贸w. Jest niesamowicie lojalna i sympatyczna. Ma艂a dziewczynka nierzadko zabiera j膮 ze sob膮 prawie wsz臋dzie, dzi臋ki czemu czuje si臋 pewniej, bo ma obok kogo艣 bliskiego. Dzieci mog膮 lalki po prostu pokocha膰 tak, jak drugiego cz艂owieka. To niezr贸wnana szko艂a prze偶ywania emocji w聽bezpieczny spos贸b, by p贸藕niej ze zdobyt膮 w ten spos贸b praktyk膮 i艣膰 w dzieci臋cy 艣wiat.

Kreatywne podej艣cie do zabawy

Kolejn膮 istotn膮 cech膮 lalki jest fakt, 偶e jest zabawk膮 bardzo uniwersaln膮. Mo偶e by膰 wspania艂膮 ksi臋偶niczk膮, a za chwil臋 ekspedientk膮 w sklepie, lub 偶膮dn膮 przyg贸d podr贸偶niczk膮. Daje to najm艂odszym niesamowite mo偶liwo艣ci nieograniczonej improwizacji i zabawy, w kt贸rej to oni ustalaj膮 zasady. Dzieci czuj膮 si臋 wtedy wolne, nie musz膮 mie艣ci膰 si臋 w 偶adnych narzuconych z g贸ry ramach, co skutkuje ch臋ci膮 do eksperymentowania i poznawania 艣wiata. Zabawa lalkami ponadto uczy empatii, czyli ws艂uchiwania si臋 w cudze potrzeby i w艂a艣ciwego reagowania na nie. Dziewczynkom sprawia przyjemno艣膰 taka troska o innych (np. przy zabawie w dom) i poczucie si臋 wa偶n膮, potrzebn膮 i niezast膮pion膮.

艢wiat lalek to miejsce na dzieci臋ce marzenia, beztrosk膮 zabaw臋, nieograniczon膮 wyobra藕ni臋 i poznawanie fenomenu 艣wiata doros艂ych. Nie nale偶y dziecku odbiera膰 mo偶liwo艣ci prze偶ywania tego wszystkiego na sw贸j spos贸b poprzez w艂asn膮 wra偶liwo艣膰. Wracaj膮c do pytania postawionego wcze艣niej – dzieci kochaj膮 lalki, poniewa偶 s膮 takie jak one i zabieraj膮 je w ciekawy 艣wiat pe艂en niebywa艂ych wra偶e艅.

 


Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *